خار پاشنه یا Calcaneal Spur عموما ضایعه‏ ای است در فاسیای پلانتار کف پا  که از علل مهم ایجاد قوس کف پایی می باشد . این فاسیا در اثر اعمال کشش  طولانی مدت می تواند دچار التهاب شود و در محل اتصال به استخوان پاشنه پا  سبب رشد استخوان اضافی گردد.
بعبارت دیگر خار پاشنه پا عموما ضایعه‏ ای  است که در اثر رشد بی ‏رویه استخوانی در کف پا و یا انحراف بخشی از  استخوان کف پا رخ می‏ دهد.

* با شدت گرفتن ماده و علائم خار پاشنه ،امکان دارد یک یا چند علل زیر در بروز این عارضه دخالت نمایند:
-یکی از علل مهم خار پاشنه تبلور بلغم در پاشنه پا می باشد.
-این بیماری بیشتر در خانم‏ ها ایجاد می‏ شود.
-چاقی یا اضافه وزن یکی دیگر از علل مهم خار پاشنه است‏.

* عوارض و اثرات احتمالی بیماری :  
- عدم توجه به درمان خار پاشنه در طب سنتی ، ممکن است موجب مشکلاتی در بخش تحتانی کمر یا زانو گردد.
- هر چه عارضه کهنه تر شود، درمان خار پاشنه در طب سنتی دشوارتر می شود.

* علائم :

-درد سوزنی در کف پا-تشدید بیماری در شب هنگام-تشدید درد پس از بلند شدن از خواب -تشدید ورم پس از بلند شدن از خواب -تشدید درد پاشنه پا در ابتدای راه رفتن -افزایش درد کف پا هنگام ایستادن-افزایش درد با خم کردن کف پا به سمت بالا -افزایش درد پاشنه پا پس از انجام ورزش زیاد -افزایش درد پس از پیاده روی طولانی-کاهش درد بعد از پیاده روی کوتاه مدت-کاهش درد با استراحت کوتاه -کاهش تحمل سرما-سفیدی زبان-سفیدی ادرار-رنگ پریدگی و سفیدی رنگ چهره-انتشار درد پاشنه پا تا کف پا

* مهمترین راه های درمان خار پاشنه در طب سنتی پس از مصرف گیاهان دارویی  (herbal medicine) و رژیم غذایی برای کمک به درمان این بیماری؛
1-سعی کنید از رژیم لاغری با استفاده از گیاهان دارویی گرم برای کاهش وزن استفاده نمائید.
2-پس از بیدار شدن از خواب عضلات ساق پا را با نرمش ، کمی راه رفتن و گرم کردن بدن شل نمائید.
3- هر روز صبح ، عصر یا قبل از بیرون آمدن از رختخواب، به مدت پانزده دقیقه  پاهایتان را در آب گرم قرار دهید. سپس پا ها را خشک کرده و به مدت پنج تا  ده دقیقه با گوشت کوب به ملایمت روی پاشنه پا بکوبید. مراقب باشید ضربه  هایتان محکم نباشد.
4-یک تا سه بار و هربار 10 عدد زالوی نسبتا درشت  با توجه به توان بیمار به دو طرف تاندون آشیل (به ویژه سمت داخل پا) و دور  هر پاشنه بیاندازید،اثر زیادی در از بین رفتن خار پاشنه دارد.
5-بهره گیری از تکه ای پشم در کف کفش معمولی و مصرف داروهای ضد التهاب در کمک به تخفیف درد موثر می باشد.
6-پوشیدن جوراب پشمی، استفاده از کرسی در فصل سرما و ایستادن روی آجر داغ هم راه های مناسب دیگری هستند.
7-فشارهای کناری و سطوح سخت خار پاشنه را از مسیر خود منحرف نمائید.
8-حتی الامکان از غذاهای گرمی در رژیم غذایی خود استفاده کنید.
9-  یک باند پهن در کف پا و زیر انگشتان پا قرار دهید ودو سر آن را در در دست  گرفته بکشید به طوری که انگشتان پا به صورت نزدیک شوند. این وضعیت را به  مدت سی ثانیه نگه دارید.هفت یا هشت مرتبه در روز،این کار را برای کشش  فاسیای کف پا تکرار نمایید.
10-بایستید و یک پا را جلوتر از پای دیگر  قرار دهید، پای جلویی را از زانو خم کنید. دقت کنید که تماس کف هیچ یک از  پاها نباید با زمین قطع شود. در این حالت باید در پشت ساق، احساس کشش  نمایید. این حالت رابه مدت سی ثانیه نگه دارید و هفت یا هشت بار در روز  برای کشش تاندون آشیل انجام دهید.
11-یک خودکار را روی زمین قرار دهید و  با انگشتان پاها آن را از زمین بردارید به طوری که کل انگشتان پا اطراف  خودکار را بگیرد. برای پنج ثانیه خودکار را به همین حالت نگه دارید. انجام  این کار ، سه یا چهار بار در روز کافی است.
12-با انگشت بزرگ پا ، حروف الفبا را در هوا بنویسید.این کار را سه بار در روز برای هر پا ، انجام دهید.
13-با  آن که خار پاشنه حاصل رسوب غیر طبیعی کلسیم در استخوان پاشنه است و علی  القاعده انتظار می رود که مصرف غذاهای حاوی کلسیم، بیماری را تشدید کند؛  امّا به نحو غیر منتظره ای، مصرف کلسیم های طبیعی، شدت بیماری را کم و آنرا  بتدریج درمان می کند.
14-سرما درمانی یا ماساژ دایره ای با کیسه یخ بر روی پاشنه می تواند در کاهش التهاب و درد موثر باشد.
15- کف پاشنه را به آرامی و با انگشت و روغن های مناسب گیاهی ماساژ دهید. سپس  با استفاده از چوب گرد به این منطقه به طور شیبدار فشار وارد کنید.این فشار  می ‏بایست زیاد باشد. به صورتی‏که رشد استخوانی را متوقف و منحرف سازد.
در قدیم از وردنه چوبی برای این کار استفاده می‏ کردند و پاشنه فرد را به حالت خوابیده تحت فشار وردنه به صورت مایل قرار می ‏دادند.

*  در مرحله اول دوره درمان خار پاشنه : در طب سنتی توام با مصرف مرتب داروی  گیاهی مناسب در مدت 3 روز ، در مرحله دوم برای نضج ماده این بیماری حداقل  10 روز می باشد و تا رفع کامل سوء مزاج باید این مراحل را تکرار نمائید.

* روش تشخیص:
-خار پاشنه در عکسبرداری پرتو ایکس از پاشنه پا به روشنی آشکار می گردد.

*مشابهت و علائم مشترک با بیماری های دیگر :
•اگر شب ها با درد پا مواجه هستید ممکن است مشکل شما به جز خار پاشنه باشد.
درد های شبانه پا ممکن است به علت آرتریت یا سندروم تونل تارسال (tarsal tunnel syndrome) باشند.

* کل دوره معالجه بیماری:
• تا برطرف شدن عوارض کامل بیماری باید بطور کامل و مرتب داروهای گیاهی (Herbal Medicine) مربوطه مصرف شود.

* پرهیزات و راه های پیشگیری از خار پاشنه در طب سنتی:

- مبتلایان به این بیماری باید از کلیه عوامل موجبه خار پاشنه خصوصا علل مهم بیماری زا دوری نمایند.
-پرهیز از مصرف غذاهای سرد و تر (بلغم زا) از جمله لبنیات ، ترشیجات، برنج و خیار برای این بیماران مضر خواهد بود.
-از فشارهای عمودی و بی حرکت ایستادن برای مدت های طولانی حذر کنید.
-از خواب طولانی ،رانندگی طولانی مدت ، استرس و  یبوست پرهیز کنید.
-از راه رفتن روی سطوح سفت یا حمل کردن اجسام سنگین اجتناب نمائید.
-کمتر وزن بر پاشنه تحمیل کرده و از فعالیت های شدید مانند دویدن یا پرش تا رفع کامل بیماری دوری کنید.
-پوشیدن کفش نامناسب عاملی است که در بوجود آمدن بیماری خار پاشنه پا نقش دارد.

* منابع :

شکسته بندی به روش استاد کرمانشاهی ، مجموعه پیک شفا  ج‏3  و
Calcaneal Spur(Plantar Fasciitis، Heel Spur information)