شناخت طبع زمان

همان گونه که عناصر دارای چهار کیفیت می باشند، فصل های سال هم چهار طبع دارند که در زیر توضیحات مربوط به هر یک از فصول سال و ماده های مربوط به آن بیان گردیده است.

فصل بهار

بهار دارای طبع گرم و مرطوب است. این فصل نوید دهنده زندگی دوباره است، در این فصل هوا بسیار پاکیزه و شادی آور است، زمین لطافت و نرمی، می یابد. خون در رگ های بدن انسان بهتر جریان پیدا می کند مانند یخ های آب شده رودخانه ها بهتر جریان پیدا می کنند. در این فصل به دلیل گرم شدن هوا میزان تولید بلغم در بدن کم می شود. همچنین باید در این فصل از سال برای پیشگیری از بیماری ها و کسالت های مزمن باید از خوراکی های نرم که زود هضم شده و باعث رقیق شدن خون و تولید خون تازه در بدن می شوند استفاده کرد. خوراکی هایی مانند: سبزی ها و میوه های تازه و مخصوص این فصل و گوشت های نرم که هضم آسانی دارند مثل ماهی ها و پرندگان.

خوردن مسهل در این فصل برای پاک شدن دستگاه گوارش و روده ها بسیار مفید است. در این فصل می توان از روش حجامت و خون دادن برای تنظیم غدد درون ریز و جایگزین شدن خون جدید و سالم استفاده کرد. انجام ورزش های سبک در این فصل برای حفظ سلامتی جسمانی و ایجاد نشاط روانی بسیار خوب است.

  1. ماه های فصل بهار:

فروردین (21مارس تا 20 آوریل): در این ماه سردی به تعادل رسیده و رطوبت همچنان ادامه دارد.

اردیبهشت(21 آوریل تا 21 مه): در این ماه سدی کم شده و به گرمی و رطوبت اضافه می شود. 

 خرداد(22 مه تا 21 ژوئن): در این ماه از رطوبت کم شده و به میزان گرمی و خشکی اضافه می شود.

فصل تابستان

تابستان دارای طبع گرم و خشک است. در این فصل از رطوبت هوا کم شده و به خشکی هوا اضافه می شود بنابراین میزان بلغم خون هم تا حد زیادی کاهش پیدا می کند و به میزان صفرای بدن افزوده می شود. در این فصل بیماری های گرم مانند: غلبه صفرا، مسمومیت های غذایی، اسهال، جوش های پوستی و لکه های تیره پوست زیاد می شوند، برای جلوگیری و یا برطرف شدن مشکلاتی که در بالا نام برده شد باید از غذاهایی استفاده کرد که میزان حرارت خون را کاهش می دهند مانند: نوشیدنی های خنک یا ترش مزه، سبزی ها و میوه های تازه مثل: هندوانه، خیار، کاسنی، شیر خشت، شربت آبلیمو، شربت زرشک و سایر خوراکی های مفیدی که در هر منطقه جغرافیایی وجود دارد. 

بهتر است از غذاهای زیاد چرب، دیر هضم و مانده استفاده نکنید و به جای آن از غذاهای سبک به راحتی هضم می شوند استفاده کنید. در این فصل انجام حرکات تند ورزشی مناسب نیست زیرا به اندازه کافی در اثر گرمای هوا مواد مفید بدن همراه با عرق از بدن دفع می شود و همچنین انجام حجامت جز در مواقع ضروری توصیه نمی شود. 

  1. ماه های فصل تابستان:

تیر (22 ژوئن تا 22 ژوئیه): در این ماه هنوز کمی رطوبت وجود دارد، اما به میزان گرمی اضافه می شود.

مرداد(23 ژوئیه تا 22 اوت): در این ماه از رطوبت کم شده و به خشکی آن اضافه می شود و گرمی افزایش پیدا می کند. 

شهریور (23 اوت تا 22 سپتامبر): در این ماه گرما کاهش یافته و به میزان خشکی اضافه می شود.

فصل پاییز

پاییز دارای طبع سرد و خشک است. در این فصل از گرمی هوا کم شده و هوا رو به سردی می رود و به میزان خشکی هوا نیز افزوده می شود. به دلیل برخورد هوای سرد و گرم در این فصل بادهای موسمی و خشک شروع به وزش می کنند. در این فصل سودا بر سایر اخلاط غلبه پیدا می کند. و از میزان حرارت خون و غلبه صفرا کم شده و به میزان سودا افزوده می شود به همین دلیل اکثر مردم در این فصل خواب های آشفته و بد می بینند و یا دچار مشکلات فکری و عصبی می شوند به خصوص افراد سوداوی مزاج بنابراین باید از غذاهای معتدل و مسهل سودا استفاده کرد و به این ترتیب میزان یودای سوخته را کاهش داد. غذاهایی که از آنها استفاده می شود باید شیرین و زود هضم شونده باشند. 

در این فصل به دلیل تاثیر ماه بر زمین و ایجاد حالت مد در آب ها و مایعات انجام حجامت بسیار خوب است زیرا خون نیز جزو مایعات است پس خون ضعیف و همچنین سودای مضر راحت تر از بدن خارج می شود. 

خوردن میوه های پاییزی و مرکبات نیز بسیار خوب است زیرا باعث رقیق شدن خون و تولید خون تازه و سالم در بدن می شود. از میوه های پاییزی ترش قبل از غذا و میوه های پاییزی شیرین بعد از غذا استفاده کنید. از غذاها و سبزی هایی که دارای خاصیت خواب آور و ضعیف کننده اعصاب می باشند استفاده نکنید به خصوص افرادی که سوداوی مزاج می باشند باید استفاده از غذاهایی با طبیعت سرد را کم کنند. 

در اواسط این فصل برای حفظ تعادل بدن می توان از غذاهای گوشتی و چرب بیشتر استفاده کرد. تا می توانید نوشیدنی های گرم را جایگزین نوشیدنی های سرد کنید زیرا این کار باعث تقویت قلب و اعصاب می شود. انجام ورزش های تند در این ماه بهتر از فصل تابستان است. 

  1. ماه های فصل پاییز:

مهر(23 سپتامبر تا 22 اکتبر): در این ماه از گرمی کم شده و به میزان خشکی اضافه می شود.

آبان (23 اکتبر تا 21 نوامبر): در این ماه به سردی اضافه شده و خشکی نیز بیشتر می شود. 

آذر (22 نوامبر تا 21دسامبر): در این ماه به سردی اضافه شده و از خشکی کم می شود. 

فصل زمستان

زمستان دارای طبع سرد و مرطوب است . در این فصل از میزان خشکی هوا کم شده و رو به رطوبت می رود . روابط جنسی در این فصل بسیار خوب است. خصوصا در مورد افراد بلغمی مزاج زیرا باعث کم شدن میزان رطوبت بدن آن ها می شود.

انجام ورزش های تند و رقص به دلیل این که باعث ایجاد جنبش و حرارت بیشتر در خون می شود برای حفظ سلامتی بدن بسیار مفید است . انجام حجامت در این فصل توصیه نمی شود خصوصا در مورد افراد بلغمی که سرد مزاج هستند. 

مصرف غذاهای پخته شده و گوشت کباب شده مثل گوشت شتر که دارای طبع گرم می باشد و به تعادل مزاج به خصوص در مورد افراد بلغمی مزاجبسیار مفید است. استفاده از میوه های خشک و خشکبار در این فصل بسیار مفید می باشد.

  1. ماه های فصل زمستان:

دی (22 دسامبر تا 20 ژانویه): در این ماه از خشکی کم شده و به میزان سردی اضافه می شود.

بهمن (21 ژانویه تا 19 فوریه): در این ماه به میزان رطوبت و سردی هوا اضافه می شود.

اسفند (20 فوریه تا 20 مارس): در این ماه از سردی کم شده و به میزان رطوبت اضافه می شود. 

با توجه به توضیحاتی که در مورد طبع هر یک از فصول داده شد می توان اینطور نتیجه گرفت که: 

  • در اوایل هر فصل کمی از طبع فصل قبلی وجود دارد. 
  • در اواسط هر فصل طبع فصل کامل می شود. 
  • در اواخر فصل کم کم گرایش به طبع فصل بعدی پیدا می کند. 

طبیعت ساعات شبانه روز

همانطور که فصل و ماه های سال دارای طبیعت خاص خود می باشند ، ساعات شبانه روز هم دارای طبیعت می باشند که کلا شب سرد و مرطوب و روز گرم و خشک است. در این جا ساعات شبانه روز به چهار قسمت تقسیم شده که به ترتیب زیر می باشد: 

شش ساعت اول: از ساعت 24 شب تا 6 بامداد که دارای طبع سرد و مرطوب که زمان غلبه بلغم است. 

  • شش ساعت دوم: از 6 بامداد تا 12 ظهر که دارای طبع گرم و مرطوب و زمان غلبه خون می باشد. 
  • شش ساعت سوم: از ساعت 12 ظهر الی 8 که دارای طبع گرم و خشک که زمان غلبه صفرا می باشد. 
  • شش ساعت چهارم: از ساعت 18 الی 24 که دارای طبع سرد و خشک که زمان غلبه سودا می باشد. 


شما طبق این چهار قسمت تفکیک شده شبانه روز می توانید طبیعت ساعات را هم بفهمید. با توجه به طبیعت ساعات شبانه روز و طبیعت اندام ها به راحتی می توان دریافت که در چه ساعاتی از شبانه روز فعالیت کدام یک از اندام ها کاهش یا شدت پیدا می کند . مثلا: کبد که دارای طبع گرم و خشک می باشد در شش ساعت سوم (بعدازظهر) حرارتش بیشتر شده و در شش ساعت اول (بامداد) حرارتش کاهش می یابد. بر مبنای تقسیم بندی ساعات ذکر شده در بالا می توانید بسته به نوع مزاج غالبی که دارید و اقلیمی که در آن به سر می برید یک برنامه صحیح غذایی یا ورزشی که از ارکان مهم سلامتی می باشند برای خود تنظیم بکنید.